Αγροτικά δάνεια: Το ευρωπαϊκό μοντέλο χωρίς υποθήκες και το ελληνικό στοίχημα των 365 εκατ. ευρώ

Για έναν νέο άνθρωπο που θέλει να μπει στη γεωργία, η πρώτη ερώτηση της τράπεζας συχνά δεν είναι εάν το σχέδιό του μπορεί να αποδώσει, αλλά τι περιουσία διαθέτει ήδη. Η αντίφαση είναι προφανής. Ο νέος παραγωγός ζητεί κεφάλαιο για να αποκτήσει γη, μηχανήματα και παραγωγική βάση, αλλά καλείται να αποδείξει ότι κατέχει ακριβώς τα περιουσιακά στοιχεία που επιχειρεί να δημιουργήσει.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι αυτός ο κύκλος μπορεί να σπάσει. Η δημόσια εγγύηση αναλαμβάνει μέρος του κινδύνου, η διάρκεια του δανείου προσαρμόζεται στον αργό χρόνο της γεωργικής επένδυσης και η αξιολόγηση μετακινείται από την οικογενειακή ακίνητη περιουσία προς τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Δεν πρόκειται για χαλάρωση των τραπεζικών κριτηρίων. Πρόκειται για διαφορετικό τρόπο μέτρησης του κινδύνου.

Το νέο ενημερωτικό δελτίο του fi-compass, που εκπονήθηκε με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, αποτυπώνει αυτή τη μετατόπιση μέσα από συγκεκριμένα εργαλεία. Μέχρι τις 7 Μαΐου 2026, δεκατρία κράτη μέλη είχαν προγραμματίσει 1,1 δισ. ευρώ για δάνεια και εγγυήσεις μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΓΠ. Τα 688 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Επτά χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, έχουν προβλέψει ειδικά εργαλεία πρώτης εγκατάστασης νέων γεωργών, συνολικού προϋπολογισμού 76 εκατ. ευρώ.

Όταν η εγγύηση παίρνει τη θέση της υποθήκης

Στην Ιρλανδία, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων παρέχει αντεγγύηση στην κρατική αναπτυξιακή τράπεζα και εκείνη καλύπτει μέρος των δανείων των εμπορικών τραπεζών. Η δημόσια κάλυψη φθάνει το 64% και επιτρέπει χρηματοδότηση έως 500.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Η τράπεζα εξακολουθεί να εξετάζει την επένδυση, αλλά γνωρίζει ότι η ενδεχόμενη ζημία δεν θα βαρύνει αποκλειστικά τον ισολογισμό της.

Στην Πολωνία, η εγγύηση Agromax καλύπτει το 80% του δανείου. Για τους νέους αγρότες συνδυάζεται με επιδότηση του συνόλου των τόκων, έως περίπου 8% ετησίως για δύο χρόνια, και μπορεί να χρηματοδοτήσει το 100% της αγοράς αγροτικής γης. Από τον Ιούλιο του 2024 έως τον Φεβρουάριο του 2026 χορηγήθηκαν 944 εγγυήσεις σε νέους αγρότες, συνολικού ύψους 130 εκατ. ευρώ.

Στη Γαλλία, το πρόγραμμα INAF καλύπτει έως το 80% του τραπεζικού κινδύνου. Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 είχε στηρίξει περίπου 10.500 σχέδια με δάνεια 1,5 δισ. ευρώ και το 73% των χρηματοδοτήσεων είχε κατευθυνθεί σε αγρότες κάτω των 40 ετών. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι τράπεζες μπορούν να χρηματοδοτούν όχι μόνο καινούργιο εξοπλισμό, αλλά και κεφάλαιο κίνησης, μεταβίβαση εκμετάλλευσης, εταιρικά μερίδια και μεταχειρισμένα μηχανήματα.