Ανοίγει ο δρόμος για Αχελώο με την υπογραφή του «Συμφώνου Ενεργειακής Μετάβασης» με την Ε.Ε.  

Ανοίγει ο δρόμος για Αχελώο με την υπογραφή του «Συμφώνου Ενεργειακής Μετάβασης» με την Ε.Ε.  Το μυστικό για να προχωρήσει το έργο του Αχελώου και του φράγματος Μουζακίου είναι η αντλησοταμίευση…

Του Γιάννη Κολλάτου

 Μετά την υπογραφή Κυριάκου Πιερακάκη με την Ε.Ε. για το «Σύμφωνο Ενεργειακής Μετάβασης» ανοίγει ο δρόμος για δύο σημαντικά έργα για την ανάπτυξη της Θεσσαλίας, αλλά και την ενεργειακή ευστάθεια της χώρας. Αναφερόμαστε στο έργο της μεταφοράς νερού από τον Αχελώο προς τη Θεσσαλία και την κατασκευή του φράγματος Μουζακίου
Πρόκειται για  ένα επί της ουσίας ολοκληρωμένο έργο πολλαπλού σκοπού που θα περιλαμβάνει την  υδροηλεκτρική αξιοποίηση του φράγματος της Συκιάς στον Αχελώο με παράλληλη αποθήκευση ενέργειας μέσω της αντλησοταμίευσης που προϋποθέτει την κατασκευή και του φράγματος Μουζακίου, ως κατώτερη στάθμη του όλου project.
Για την περιοχή της Καρδίτσας αλλά και για τη Θεσσαλία τα δύο αυτά σημαντικά έργα αποτελούν την τελευταία ευκαιρία  για ανάπτυξη και παραμονή στον τόπο μας που ερημώνει πληθυσμιακά.

Το όλο εγχείρημα αποτελείται από  τέσσερις πυλώνες:
-Ολοκλήρωση του φράγματος της Συκιάς ως υδροηλεκτρικού έργου.
-Αντλησιοταμίευση, με αξιοποίηση του φράγματος Συκιάς σε συνδυασμό με το φράγμα Μουζακίου (ή άλλη κατάλληλη άνω/κάτω δεξαμενή), ώστε να παρέχεται αποθήκευση ενέργειας για την υποστήριξη της μεγάλης διείσδυσης ΑΠΕ.
-Διαχείριση υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς μέρους των υδάτων προς τη Θεσσαλία
-Αντιπλημμυρική προστασία (από το φράγμα Μουζακίου) και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, που αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής, ώστε αν αντιμετωπιστεί η επιταχυνόμενη ερημοποίηση του θεσσαλικού κάμπου.

Το εγχείρημα μπορεί να χρηματοδοτηθεί από το Σύμφωνο Ενεργειακής Μετάβασης τα έργα του οποίου (μέχρι 1,5 δις ευρώ) αναμένεται να εξειδικεύσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ. 
Το Σύμφωνο Ενεργειακής Μετάβασης ή Ρήτρα Ενεργειακής Διαφυγής είναι ένα νέο ευρωπαϊκό ή εθνικό χρηματοδοτικό πλαίσιο, καθώς η αντλησιοταμίευση που συνεπάγεται αποθήκευσης ενέργειας είναι επιλέξιμη σε αυτό. Οι ταμιευτήρες σε μεγάλο ύψος θεωρούνται «μπαταρίες ενέργειας» καθώς αξιοποιούνται για την κίνηση υδροστροβίλων με τη μετατροπή της δυναμικής ενέργειας σε κινητική και στη συνέχεια σε ηλεκτρική.
 Το Συκιά- Μουζάκι θεωρείται έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή μετάβαση και είναι επιλέξιμη σε πολλά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, ενώ τα υδροηλεκτρικά έργα μπορούν επίσης να χρηματοδοτηθούν όταν συμβάλλουν στην ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος, 
Ήδη παρόμοιο έργο χρηματοδοτοείται κατά μήκος του Αχελώου  Πρόκειται για την Αντλησιοταμίευση Αμφιλοχίας – Καστρακίου  που είναι το μοναδικό μεγάλο έργο με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 250 εκατ. ευρώ (κατασκευάζεται από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή) στην Ελλάδα, ενώ ακολουθεί παρόμοιο έργο στο Αυλάκι επίσης κατά μήκος του Αχελώου.
.Σε ότι αφορά τώρα το έργο της μεταφοράς νερού από τον Αχελώο στη Θεσσαλία για να ξεπεραστούν τα εμπόδια της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας ώστε το έργο να μην έχει  μόνο αρδευτικό χαρακτήρα απαιτείται ένας νέος σχεδιασμός  ώστε  να αποτελεί δευτερεύον στοιχείο ενός ολοκληρωμένου έργου με κύριο ενεργειακό και κλιματικό χαρακτήρα.

Η πιο ρεαλιστική προσέγγιση θα ήταν να παρουσιαστεί ως ένα Ολοκληρωμένο Έργο Υδάτων – Ενέργειας – Κλιματικής Ανθεκτικότητας Θεσσαλίας, όπου:
-Η αποθήκευση ενέργειας μέσω αντλησιοταμίευσης αποτελεί τον κύριο άξονα,
-Η αντιπλημμυρική προστασία και η ασφάλεια υδάτων αποτελούν βασικά οφέλη (τα φαινόμενα μεγαπλημμυρών «Ιανού», «Ντάνιελ», «Ηλία», «Βύρωνα» αλλά και λειψυδρίας την τελευταία 6ετία στο θεσσαλικό κάμπο το τεκμηριώνουν επαρκώς),
-Η μεταφορά περιορισμένων ποσοτήτων νερού προς τη Θεσσαλία τεκμηριώνεται ως μέρος της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων και όχι ως αποκλειστικός σκοπός του έργου.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα τέτοιο σχέδιο έχει μεγάλες πιθανότητες να προσελκύσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σε σχέση με ένα έργο που θα παρουσιαζόταν αποκλειστικά ως «εκτροπή του Αχελώου».
Αυτό που αναμένουμε να εξαγγείλει ο πρωθυπουργός είναι ένα ολοκληρωμένο μοντέλο χρηματοδότησης (ΕΕ, ιδιωτικά κεφάλαια, έσοδα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και έργα ύδατος) για το σύνολο Συκιά–Μουζάκι–Αχελώος.
Ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να στηριχθεί σε ένα μικτό χρηματοδοτικό μοντέλο, όπου το έργο δεν θα αντιμετωπίζεται ως ένα απλό υδραυλικό έργο, αλλά ως στρατηγική υποδομή για την ενέργεια, το νερό και την κλιματική ανθεκτικότητα της Θεσσαλίας.
Σύμφωνα με μελέτη του ΥΠΕΝ το προτεινόμενο μοντέλο θα περιέχει 

1. Ενεργειακός πυλώνας (50–60% του προϋπολογισμού)
Ολοκλήρωση του φράγματος Συκιάς ως υδροηλεκτρικού έργου.
Δημιουργία συστήματος αντλησιοταμίευσης Συκιά–Μουζάκι.
Σύνδεση με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.,
Ο ενεργειακός πυλώνας θα μπορούσε να προσελκύσει ευρωπαϊκούς πόρους, δανεισμό από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ιδιωτική συμμετοχή (ήδη έχει επιδείξει ενδιαφέρον η ΔΕΗ ως ενεργειακός partner όπως διαφάνηκε στην πρόσφατη επίσκεψη στο έργα της Συκιάς από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη.

2. Υδάτινος πυλώνας (20–25%)
Μεταφορά περιορισμένης ποσότητας νερού προς τη Θεσσαλία, (το ΣΛΑΠ αναφέρεται σε μεταφορά 250 εκατ. κ.μ. νερού ετησίως ήτοι λιγότερο από το 5% της συνολικής ετήσιας ροή του ποταμού από την Πίνδο προς το Ιόνιο)
Ενίσχυση του υπόγειου υδροφορέα, (η Θεσσαλία έχει ένα έλλειμμα 3 δις κ.μ. νερού στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα που αν δεν αντιμετωπιστεί θα την οδηγήσει σε ερημοποίηση). Τέλος ύδρευση και άρδευση υψηλής αποδοτικότητας.
Εδώ η χρηματοδότηση θα μπορούσε να προέλθει από εθνικούς πόρους και προγράμματα διαχείρισης υδάτων.

3. Κλιματική προσαρμογή (15–20%)
Μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία, η αντιπλημμυρική προστασία αποτελεί πλέον σημαντικό επενδυτικό πεδίο.
Το έργο θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί ως υποδομή μείωσης πλημμυρικού κινδύνου, διαχείρισης ξηρασίας, ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή.

4. Περιφερειακή ανάπτυξη (10%)
Περιλαμβάνει:
-νέες θέσεις εργασίας,
-τουριστική ανάπτυξη λιμνών,
-αλιεία,τοπική επιχειρηματικότητα,. 
(Οι τρεις παραπάνω παράμετροι  θεωρούνται σημαντικοί για την οικονομική ανάπτυξη της Καρδίτσας που υπολείπεται σε οικονομικούς δείκτες σε σχέση με την υπόλοιπη Θεσσαλία)
-αγροτική παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας (αφορά κυρίως τις περιοχές της Λάρισας, αλλά και δευτερευόντως Τρικάλων και Καρδίτσας όσες δηλαδή αρδεύονται από τον Πηνειό).
Το έργο μπορεί να είναι ελκυστικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση γιατί η ΕΕ χρηματοδοτεί ευκολότερα έργα που επιτυγχάνουν πολλαπλούς στόχους.
Ένα τέτοιο σχέδιο αποτελεί εθνικό έργο στρατηγικής σημασίας, συνδέοντας τις πολιτικές για την ενέργεια, το νερό και την κλιματική ανθεκτικότητα. 
Σε γενικές γραμμές και με δεδομένη την πρόσφατη δήλωση από τη Λάρισα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκη ότι ο πρωθυπουργός σύντομα θα επισκεφτεί τη Θεσσαλία και θα εξαγγείλει σαφές χρονοδιάγραμμα και χρηματοδοτικό πλαίσιο για το έργο μεταφοράς νερού από τον Αχελώο, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το «Σύμφωνο Ενεργειακής Μετάβασης» αποτελεί μοναδική ευκαιρία για να «λάβει σάρκα και οστά» το πολυπόθητο για τους Θεσσαλούς έργο που αποτελεί ανεκπλήρωτο όνειρο των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών. Το μυστικό λοιπόν για να τύχει χρηματοδότησης και να ολοκληρωθεί το έργο είναι η αντλησοταμίευση και πλέον δεν υπάρχουν δικαιολογίες για περεταίρω ματαίωσή του